Wie niets vastlegt, wordt soms langer behandeld dan diegene wil

Anke van Alphen (61) bezoekt al vijf jaar kwetsbare ouderen thuis. Als praktijkverpleegkundige ouderen kijkt ze samen met hen vooruit: wat kan er gebeuren en waar kunnen we alvast rekening mee houden? Haar ervaring: wie op tijd nadenkt over zorgwensen maakt later makkelijker keuzes.

Met gillende sirenes

Anke ziet vaak dat mensen worden doorbehandeld als ze zieker worden. Soms voelen mensen zich zelf ongemakkelijk bij wat er dan allemaal gebeurt. Hadden ze er eerder over nagedacht, dan was de keuze makkelijker geweest: wil ik dit wel en hoe ver wil ik gaan? Ze noemt mensen in het laatste stadium van ernstig hartfalen of COPD als voorbeeld. “Die krijgen periodes dat ze ziek zijn en gaan dan met gillende sirenes naar het ziekenhuis. Daar worden ze een beetje opgelapt. Ze gaan weer naar huis, maar ze zijn net een stukje slechter dan daarvoor.”

Dat kan ook anders. Wie van tevoren met de huisarts afspreekt hoe ver hij wil gaan, hoeft niet bij elke benauwde periode naar het ziekenhuis. “Dan kan de huisarts zorgen dat de benauwdheid van het moment opgelost wordt. Dan hoef je niet met alle toeters en bellen van alles te gaan doen.” Zo krijg je zorg die past bij wat je zelf wilt.

Nadenken zonder stress

Alles voorzien kan niet, maar je kunt wel bedenken hoe je in het leven staat en wat je wel en niet wilt. “Op het moment dat er grote dingen gebeuren, word je dan niet zo verrast door die keuze.”

Ze vat het samen in één zin: “In tijden van vrede leg je vast hoe het moet in tijden van oorlog.” Dat klinkt misschien iets overdreven als alles nog goed gaat, maar juist als het rustig is kun je goed met elkaar beslissen. Als er dan later stress bij komt kijken, kun je terugvallen op wat er ooit besproken is.

Ook lastig voor zorgverleners

Niet alleen patiënten en naasten vinden het een moeilijk onderwerp. Ook zorgverleners beginnen er niet altijd makkelijk over. Anke ziet nog regelmatig dat er in het ziekenhuis wordt doorgegaan met behandelen, zonder dat iemand heeft gevraagd of de patiënt dat wil. Volgens haar mogen zorgverleners daarin vaker zelf het initiatief nemen. Een goed moment is bijvoorbeeld als iemand voor de tweede keer met hartfalen in het ziekenhuis belandt. Dan kun je vragen: wat wilt u een volgende keer?

“Het is soms lastig om erover te beginnen”, zegt Anke. “Maar het levert je echt minder ongemak op op de lange termijn.” Een kort ongemakkelijk gesprek nu kan veel gedoe later voorkomen. Een lang zorgtraject wordt namelijk ook ongemakkelijk als iedereen twijfelt aan het nut ervan, terwijl niemand dat uitspreekt. Niet de patiënt, niet de naasten en niet de zorgverlener. Wacht dus niet tot een zorgverlener erover begint. Met het wensenboekje kun je zelf de eerste stap zetten.

‘Ik wist zeker wat ze wel of niet zou willen’

Dat het naasten ontlast als wensen bekend zijn, zag Anke al in haar eerdere werk als wijkverpleegkundige. “Dan kun je uitgaan van de wens van de patiënt.” Ze heeft het ook zelf meegemaakt. Haar ouders waren heel duidelijk over wat ze wel en niet wilden. Ze legden dat vast in een verklaring. Daarin stond ook dat Anke namens hen mocht beslissen als zij dat zelf niet meer konden.

Op een gegeven moment wilden artsen behandelingen inzetten die niet pasten bij die wensen. Anke kon daar met zekerheid nee tegen zeggen. “Ik kwam met de brief in mijn hand: ik mag dit zeggen.” Twijfel had ze niet. “Ik wist zeker wat ze wel of niet zou willen. Dat vond ik zelf heel helpend.”

Is het ooit te vroeg?

Anke is zelf 61. “Ik voel me kerngezond en springlevend. Ik ben oma en sta midden in het leven.” Toch heeft ze al een mening over wat ze wel en niet wil. “Ook als het met jezelf goed gaat, krijg je vroeg of laat met het onderwerp te maken. Bijvoorbeeld via je ouders of grootouders.”

“Het is goed als je er een beetje een beeld van hebt”, zegt Anke. “Wat gebeurt er eigenlijk tegen het einde van het leven of als je chronisch ziek bent?” Met die kennis kun je vervolgens ook je naasten helpen om het onderwerp bespreekbaar te maken.

Tip: begin met een open vraag

Hoe begin je zo’n gesprek, met je ouders of met iemand die je helpt? Anke heeft een slimme vraag. “Je kunt altijd vragen: hoe ziet u de toekomst?” De vraag gaat dan niet meteen over hoe lang iemand nog heeft. Je hoeft de dood dus niet meteen te noemen. Toch zet de vraag mensen aan het denken over wat er kan gebeuren.

Het wensenboekje kan helpen bij zo een gesprek. “Mensen vinden dat heel fijn om te krijgen. Ze kunnen het op tafel leggen, doorbladeren en aan hun kinderen laten zien. Het helpt mensen op een vriendelijke manier om na te denken over wat ze wel of niet willen.”

Vraag het wensenboekje gratis aan via https://samenzoetermeergezond.nl/voor-inwoners-en-naasten/

Facebook
X
LinkedIn
Email

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *