Praten over de dood blijft ongemakkelijk. Coby (74) deed het toch: met haar zieke man, met haar zoons en met vriendinnen. Met eerlijkheid en af en toe een flinke dosis humor.
Toen de arts van haar man zei dat het einde naderde, vroeg hij Coby om het nieuws zelf te brengen. Ze belde haar beide zoons op hun werk. Diezelfde middag vertelden ze het haar man met z’n drieën. “Hij heeft even gehuild, maar het was ook goed. Hij mocht stoppen met vechten’’ Hij vroeg alleen of ze bij hem bleef, want helaas kon ze hem niet meer naar huis halen. Coby sliep uiteindelijk negen nachten in het verpleeghuis, tot haar man rustig insliep.
Omdat ze zijn wensen kenden, kreeg het afscheid een persoonlijke betekenis. De dienst werd gehouden in de brasserie waar zijn zoon chef-kok was, met al het personeel erbij. De rouwstoet reed nog één keer langs zijn huis, zodat haar man op die manier toch nog even langs huis is geweest.
Humor helpt
Het ziekteproces duurde lang en het gezin leerde lachen om soms heftige onderwerpen. “We hadden af en toe hele cynische, gekke humor. We hebben ons gek gelachen in het verpleeghuis.” Die lichtheid neemt Coby mee in gesprekken over haar eigen einde. Tegen haar zoons zegt ze: “Als ik naar een verpleeghuis moet, zou ik het haten, maar ik ga wel. Jullie gaan mijn billen niet wassen.”
Spreek af wie wat doet
Iemand uit Coby’s familie had in haar levenstestament laten opnemen dat ze niet verder wilde leven als ze ernstig achteruitging. Na een hartaanval was er helaas geen uitzicht meer op herstel. Toen het moment kwam om de beslissing te nemen om de zorg stop te zetten, was het familielid dat hier eigenlijk toestemming voor zou geven te emotioneel en nam zijn zoon het overleg met de arts over.
Dat zette Coby aan het denken. Ze besprak met haar zoons precies wie wat doet, mocht het ooit zover komen. De oudste is wat rustiger en overziet goed de gevolgen, hij neemt die taak op zich. De jongste zou blijven twijfelen. Zijn taak is zijn broer te steunen, wat ook uiterst belangrijk is.
Een taboe dat blijft
Coby merkt dat veel mensen het onderwerp ontwijken. We vieren Halloween met skeletten, maar over de echte dood praten we liever niet. Op de school van haar zoon wist de mentor niet eens dat zijn vader al twee jaar ziek was, dat werd eerst niet serieus genomen. “Op school mag het af en toe echt wel wat meer over de dood gaan.’’
Coby’s tips voor het gesprek
- Kies samen een moment. Ga er echt voor zitten.
- Begin luchtig. Humor kan een zwaar onderwerp toegankelijker maken.
- Bespreek ook de praktische kant. Hoe staan de financiën ervoor en hoe moeten we het vast laten leggen?
- Spreek duidelijk af wie wat uitvoert. Een wens alleen is niet genoeg.
- Praat er vaker over. Coby bespreekt haar wensen regelmatig opnieuw.
Het wensenboekje geeft houvast bij dit gesprek. Vraag het aan via https://samenzoetermeergezond.nl/voor-inwoners-en-naasten/